Kullanıcı Deneyimi - User Experience

Kullanıcı Deneyimi (User Experience / UX) Nedir?

800 533 Oğuz Karaoğlan

Kullanıcı deneyimi, şirket, hizmet, web sitesi veya bir ürün ile son kullanıcının yaşadığı etkileşimlerin tamamıdır.

Kullanıcının herhangi bir “şey” ile olan deneyimi ona olan bakışını ve “kullanıcıdaki otoritesini” belirler. Deneyim iyi veya kötü olabilir. Fakat üreticiler, hizmet sağlayıcılar ve şirketler ise bu deneyimin en optimum düzeyde olması için çalışırlar. Çünkü kullanıcıya yaşatacakları kullanıcı deneyimi dönüşüm oranlarını doğrudan etkileyen bir faktördür, hatta en önemlisidir. İyi bir kullanıcı deneyimi sağlamak kritik derecede önemlidir ve sadık müşteriler yaratabilmek için zorunluluktur.

Kavram olarak kullanıcı deneyimi ifadesi ise yaklaşık 35 yıllık bir tarihe sahiptir. İlk olarak bu ifadeyi Donald Norman ve Stephen Draper 1986 yılında kullanmıştır.

Kullanıcı Deneyimini Nasıl Geliştirebiliriz?

Örneğin, hijyeni sağlamak ve kontaminasyonu önlemek açısından kliniklere girişlerde galoş giymemiz gerekir. Bu işlemi yapmak içinde genel olarak birer tane galoş alarak ayaklarımıza takarız. Oldukça basit bir kullanımı vardır. “Peki, bütün kullanıcılar açısından bu deneyimi daha iyi hale getirebilir miyiz?” Evet, zamanında bu soruyu sormuşlar ve çözüm olarak galoş giyme makinesini üretmişler. Kullanımının oldukça basit olduğunu düşünebiliriz. Fakat bunu yapmakta zorlanacak olan yaşlı insanlar için kullanıcı deneyimi daha iyi hale gelmiştir. Sadece yaşlılar değil herkes için bir kolaylık sağlamaktadır.

Kullanıcılar: İyi Deneyim Yaşatmak için Analiz Edilmesi Gereken İnsanlar

Kullanıcılar

“Kullanıcılar” en nihayetinde insanlardan oluştuğu için insanı da tanımlamakta fayda var diye düşünüyorum. Sartre’ın insana yaklaşımı ve insan tanımını da kullanıcı deneyimi ile bağdaştırabiliriz. Jean Paul Sartre’a göre insan, önce doğar, daha sonra kendini tanımlayan özellikleri edindikten sonra insan olur. Sartre’ın insan tanımı budur. Sartre’ın bu tanımına göre insan kendini inşaa eder. Yani, bu inşaa sürecinde de yaptığı seçimler ve deneyimledikleri onu pazardaki her benzersiz (unique) insandan biri haline getirir.

İnsanlar ne kadar benzersiz olsalarda çeşitli analizler sonucunda onların genel davranışları hakkında bilgi edinebilir ve nasıl bir deneyim yaşamak istediklerini anlayabiliriz. E-ticarette pazar başarısı sağlamak için kullanıcılara iyi bir deneyim yaşatmak zorundasınız. Bu durumda kullanıcı deneyimini geliştirmek, dönüşüme sağlayacağı katkı düşünüldüğünde planlanması ve uygulanması gereken en önemli aşamadır. Peki bunu nasıl yaparız?

E-ticarette Kullanıcı Deneyimi Nasıl Geliştirilir?

Kullanıcı Deneyimi Geliştirmek

Kullanıcı deneyimini geliştirmek için öncelikle müşteri profilinin iyi analiz edilmesi çok önemlidir. Öncelikle E-ticaret sitemizin sistemsel, alt yapısal veya tasarımsal hatalarının ve eksiklerinin tespit edilmesi gerekir. Burada şanslıyız e-ticaret sitelerini analiz eden muhteşem araçlarımız var. Örneğin; Google Optimize, Optimizely ve Hotjar gibi araçlar ile kullanıcı deneyimini test edebilir veya kullanıcılar hakkında bilgi sahibi olacak analizleri elde edebiliriz. Bu analizleri doğru bir şekilde yaptığımızda; “Kullanıcıların ihtiyaçları ve beklentileri nelerdir?” sorusunu cevaplayabilir durumda olacağız.

Kullanıcı Deneyimine Katkı Sağlayan Default Faktörler

  • Kullancıları doğru şekilde yönlendirecek bilgi mimarisi ve rahatça gezinmeleri için optimize edilmiş etkileşim alanları.
  • Görsel açıdan zengin ve güçlü tasarımsal özellikler.
  • Site içeriklerinin dönüşümlere göre optimizasyonunun sağlanması ve güncel tutulması.
  • Ürün stoklarının kontrolünün sağlanması ve planlamasının yapılması.
  • Siteye giren kullanıcıların zaman kaybetmeden istediği içeriğe ulaşması için gerekli hız optimizasyonlarının yapılması.
  • Kullanıcılardan sürekli feedback alabilme imkanlarının oluşturulması ve ona göre iyileştirme çalışmalarının yapılması.
  • Mobil cihazlar için uyumluluk sağlanması.
  • Tüm bunlara ek olarak bütün SEO optimizasyonlarının yapılması.

Kullanıcı Deneyimine Katkı Sağlayan Deneysel Faktörler?

AB Test Neden Önemlidir?

Spesifik bir konuda kullanıcıların (özellikle tasarımsal konularda) ne istediğini anlamak konusunda karar vermekte zorlanabiliriz. Bu durumda da imdadımıza A/B testler yetişecek. A/B testler ile kullanıcılara iki seçenek sunarak etkileşim oranlarını bu iki seçenek için test ederiz. Hangi seçeneğin iyi olduğuna direkt olarak kullanıcı davranışlarının dönüşüm üzerindeki etkisi karar vermiş olur. Unutmamak gerekiyor ki bazı çok küçük ayrıntılar (örneğin, buton renkleri) bile kullanıcı davranışlarını etkileyebiliyor.

Günlük Hayattan Kısa Kısa Kullanıcı Deneyimi Örnekleri

Kullanıcı Deneyimi Örnekleri
  • Uzun süre şarja takmadan kullanılabilen bir akıllı telefon. Kim istemez tek şarjla iki gün kamp yapabilmeyi. Powerbankler bu işe yarıyor ama ürünün en optimum düzeye getirilebilir.
  • Hız sıkıntısı olmayan bir internet bağlantısı. Türkiye’de çok yavaş gelişen bir teknoloji olduğundan eminim. Lise zamanımda bir film izlemek için önce bir partın dolmasını bekleyip onu izlerken diğer partı açardım.
  • Süper hızlı yüklenen bir web sitesi (Örneğin, Google) Google çok uzun süredir kullanıcılarına muhteşem kullanıcı deneyimi yaşatıyor bu anlamda.
  • Yerel hava durumlarını gösteren mobil uygulamalar.
  • İçerik yazarları için oluşturulmuş mükemmel bir brief.
  • Arabalar iyi kullanıcı deneyimi için güzel bir örnektir. Herhangi bir kullanıcı için araba markaları için ekstra bir bilgiye ihtiyacı ve öğrenmek için zaman kaybetmesine gerek yoktur.Örneğin bir Honda otomobil kullanıcısı rahat bir şekilde Renault otomobili de kullanabilir. Hatta otomobillerin bazılarında kullanıcıya bile gerek yoktur.
  • Duş musluklarının ayarlama kolları ise kötü kullanıcı deneyimine örnek olarak verilebilir. Bir türlü ayarlanmayan musluk yapmışlar! Geliştirdiler ise bile henüz genel kullanıcıya hitap eden bir ürün olmadığı kesin.
  • Bir alışveriş merkezine gittiyseniz mutlaka bir Boyner mağazasına girmişsinizdir. Markalara göre kümelenmiş raf & stand sistemi kullanıyorlar. Mont alacak bir kullanıcı bütün marka standlarını gezmek zorunda (!) Bu açıdan baktığımızda kötü kullanıcı deneyimine örnek olarak verebiliriz.
  • Bazı kapalı otoparklarda kullanılan işaret lambaları ile hangi konuma arabanızı park edeceğinizi çok uzaklardan bile görebilirsiniz. Kırmızı ışık yanıyorsa o konuma araba park edilmiş anlamına geliyor, yeşil ışık yanıyorsa araç park edilebilir. Park etmek için otopark koridorlarında gezmenize gerek yok, iyi bir kullanıcı deneyimi örneği.
Akıllı Otopark Sistemi: Kullanıcı Deneyimi Örneği

Kullanıcı Deneyimi İçin Kitap Önerisi

Burada sadece bir kitap önermek istiyorum. Mutlaka önerilebilecek daha iyi kitaplar vardır. Benim önerim ise kullanıcı deneyiminin ve marka otoritesinin oluşturulmasında çok önemli olduğunu düşündüğüm bir kitap.

Pürüzlü mükemmellik kitap önerisi

Pürüzlü Mükemmellik – Mehmet R. Doğan ve Yiğit Ahmet Kurt

Pürüzlü Mükemmellik, Dijital pazarlamada marka olarak kullanıcılarda bırakılan intibanın önemi hakkında hakikaten çok değerli örnekler ile yığınların (kullanıcılar) psikolojini anlamanıza müthiş katkı sağlayacaktır. Sadece bununla da sınırlı değil geçmişte deneysel olarak test edilmiş ve şu an kullandığımız birçok üründe ki friksiyonların değerini daha iyi anlamanızı sağlayacağından eminim.

Ürününüzü satabilme imkanınız varken ürününüzü alacak olan müşteriye bu ihtiyacının ürünü almadan da giderilebileceğini önermeyi düşünürmüydünüz?

Siz bunu bir düşünün, bakarsınız sizede farklı bir konuda ilham olur.